Tussen trots en twijfel: mijn dochter, de zorg en wat we liever niet zien

Onlangs liep ik mijn 16-jarige dochter Bo tegen het lijf op de beursvloer van Zorg & ICT. Zij als eerstejaars student verpleegkunde, die vanuit haar opleiding verplicht een ochtend op de beurs doorbracht. Ikzelf, vanuit Innovita met een AI en innovatie bril op.

Twee verschillende blikken op dezelfde toekomst.
Wij stonden letterlijk naast elkaar, want hoe leuk als je als moeder met je puber op de foto kunt in jouw werkveld. Maar wij keken allebei wel naar een andere werkelijkheid. Voor haar was het een wereld vol mogelijkheden, want als 6-jarige wist zij al dat zij ambulancemedewerker wilde worden. Zij heeft bewust voor een baan in de zorg gekozen. Voor mij was het een wereld vol vragen, want terwijl zij de toekomst ziet werd ik weer even met mijn neus op de verontrustende personeelsvraagstukken in de zorg gedrukt. Twee verschillende blikken op dezelfde toekomst.

Wat ik hoor en niet kan negeren voor de toekomst van Bo
AI-oplossingen, dashboards, systemen die beloven te ontlasten en de zorgcontinuïteit te redden dat is wat ik zag op de beurs. Is dat wel zo? Tijdens zijn sessie bracht Dr. Kjeld Aij, Dijkzigt en Gezondheidswetenschappen bij Erasmus MC, de cijfers nog even op een presenteerblaadje:

• Instroom daalt, uitval stijgt.
  Uitval onder eerstejaars zorgstudenten is enorm is. Honderden miljoenen euro’s verdwijnen in mensen die afhaken nog voordat ze echt beginnen.
• Bijna één op de vijf jonge zorgprofessionals verlaat binnen twee jaar de sector.
  Niet omdat ze het niet willen, maar omdat ze het niet volhouden.
• Zorgverleners worden zélf zorgvragers.
  Eén op de vijf jonge zorgmedewerkers binnen vijf jaar psychische hulp nodig heeft.

Zelf zou ik daar nog de vergrijzing aan willen toevoegen die in 2030 inzet.

Volgens Dijkzigt is het meest wrange: vakmanschap staat onder druk. Er wordt óver zorgprofessionals wordt beslist, maar te weinig mét hen. Ook de stem van de professional ontbreekt nog te vaak aan tafel.

Ik dacht direct aan Bo, zij weet dat er personeelstekorten zijn, maar vanuit haar ontwapenende enthousiasme denkt dat zij de wereld kan veranderen. Maar wil ik wel dat mijn dochter het werken in de zorg straks niet volhoudt en uitstapt?

Technologie is niet het probleem en ook niet de oplossing
Tijdens zijn lezing schetste Aij niet alleen de omvang van dit verborgen probleem,
maar ook iets anders: dat technologie wél concrete antwoorden kan bieden.

Slimme tools die administratieve lasten verminderen, automatische documentatie en rapportage. Voorspellende modellen om verzuim te voorkomen en personeel effectiever in te zetten. Digitale zorgvormen die de werkdruk verlichten.

Technologie gaat helpen. Daar geloof ik in. Maar technologie gaat personeelstekort niet oplossen. Het probleem zit dieper. In het systeem. In de manier waarop beleidsmatige, financiële en uitvoeringsbeslissingen worden genomen. Beslissingen die, vaak onbedoeld, personeelstekorten veroorzaken én in stand houden. Of zoals Aij schetste: We hebben geen personeelstekort, we hebben een verzuimsysteem.

Dan stel ik mijzelf opnieuw die vraag
Wil ik dat mijn dochter deze wereld instapt? Wil ik dat zij haar energie, haar empathie en haar idealen inzet in een systeem dat mensen sneller verbruikt dan ontwikkelt? Het systeem dat ons jarenlang veel heeft gebracht en ons nu tegenwerkt.

Kan ik het systeem veranderen? Nee. Daarvoor vestig ik mijn hoop op beleids-, financiële en uitvoeringsbeslissers. Op de mensen die wél aan de knoppen zitten.

Wat ik wél kan doen, zit dichterbij. Ik kan mijn dochter laten zien wat zorg in essentie is:
écht zorgen. Echt verzorgen van mens tot mens. Ik kan haar helpen om dat vuur vast te houden. En ik kan, vanuit mijn functie bij Innovita, keihard werken aan iets anders: zorgmedewerkers laten zien dat AI hen kan helpen. Niet als hype, niet als doel op zich, maar als middel. Om administratieve lasten te verlagen, om tijd terug te geven en om ruimte te maken. Zodat mijn dochter straks niet verdrinkt in systemen, maar haar vakmanschap kan laten spreken.

Bo liep die dag de beurs af met nóg meer enthousiasme dan waarmee ze binnenkwam. Ik liep naar buiten met meer vragen, maar misschien is dat precies hoe het hoort. Want als we de juiste vragen blijven stellen, maken we misschien ruimte voor betere antwoorden.

Voor Bo en voor iedereen die kiest voor de zorg.